Αποζημίωση στην οικογένεια θύματος τροχαίου

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*

24-2-2008

Η οικογένεια του θύματος τροχαίου αυτοκινητικού ατυχήματος στην Ελλάδα δικαιούται να αξιώσει αποζημίωση για την ψυχική οδύνη που υπέστησαν οι συγγενείς του θανόντος από τον χαμό του συγγενικού τους προσώπου. Υπόχρεως στην καταβολή της εν λόγω αποζημιώσεως είναι ο υπαίτιος του τροχαίου δυστυχήματος, δηλαδή τις περισσότερες φορές η ασφαλιστική εταιρεία που είχε ασφαλίσει το όχημα, ο οδηγός του οποίου προκάλεσε το δυστύχημα.

Συγκεκριμένα, το άρθρο 932 του Αστικού Κώδικος ορίζει ότι σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης, δηλαδή λόγω της στεναχώριας και της θλίψης που βίωσαν οι στενοί συγγενείς του θύματος.

Στην διάταξη του νόμου δεν εξειδικεύεται περισσότερο η έννοια του όρου «οικογένεια του θύματος». Ο Άρειος Πάγος στην υπ’ αριθ. 1141/2007 απόφασή του αιτιολογεί αυτή την μη εξειδίκευση του όρου «οικογένεια του θύματος» στο ότι ο νομοθέτης δεν θέλησε να ορίσει με δεσμευτικό τρόπο ποιοί ακριβώς από τους συγγενείς ανήκουν στην οικογένειά του, καθώς με την πάροδο του χρόνου μεταβάλλονται συχνά οι κοινωνικές αντιλήψεις για το ποιός από τους συγγενείς ανήκει και ποιός δεν ανήκει στην οικογένεια του θύματος, που δικαιούται της αποζημιώσεως.

Ο Άρειος Πάγος θεωρεί πάντως ότι στην οικογένεια του θύματος περιλαμβάνονται οι εγγύτεροι και στενώς συνδεόμενοι συγγενείς του θανατωθέντος, που δοκιμάστηκαν ψυχικώς από την απώλειά του. Στην ανακούφιση του ψυχικού πόνου αυτών στοχεύει ο νόμος, αδιαφόρως εάν συζούσαν μεταξύ τους ή διέμεναν χωριστά.

Η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης στα δικαιούμενα αυτά πρόσωπα τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση της ύπαρξης μεταξύ αυτών και του θανατωθέντος, όσο αυτός ήταν εν ζωή, αισθημάτων αγάπης και στοργής. Εάν διαπιστωθεί ότι δεν υπήρχαν αυτά τα αισθήματα, τότε το δικαστήριο θα απορρίψει το αίτημα καταβολής αποζημιώσεως στον συγκεκριμένο συγγενή.

Ο Άρειος Πάγος στην συγκεκριμένη υπόθεση έκρινε ότι στην οικογένεια του θύματος περιλαμβάνεται και η μνηστή του, όχι όμως και το πρόσωπο εκείνο που συζούσε με το θύμα σε κατάσταση ελεύθερης συμβίωσης, χωρίς πρόθεση για μελλοντική τέλεση γάμου. Το ανώτατο δικαστήριο εν προκειμένω προβαίνει στον διαχωρισμό μεταξύ της μνηστείας και της ελεύθερης συμβιώσεως χωρίς πρόθεση για τέλεση γάμου. Στην πρώτη περίπτωση, η μνηστή δικαιούται αποζημιώσεως. Στην δεύτερη περίπτωση, η ελευθέρως συμβιώσασα με το θύμα δεν δικαιούται αποζημιώσεως.

Ο Άρειος Πάγος αιτιολογεί την διαφοροποίηση στο εξής: Μνηστεία είναι η σύμβαση για μελλοντικό γάμο, η οποία καταρτίζεται με αμοιβαία υπόσχεση των μελλονύμφων για την τέλεσή του. Ενώ οι ερωτικές σχέσεις που δεν συνδυάζονται με την μελλοντική τέλεση γάμου και η ελεύθερη ένωση – απλή συμβίωση είναι κάτι διαφορετικό, αφού σ’ αυτήν την τελευταία περίπτωση δεν υφίσταται συμφωνία των μερών για τέλεση γάμου, μπορεί δε να υπάρχει και συνειδητή επιλογή τους να μείνουν εκτός των πλαισίων του γάμου.

*Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι

Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,

Master of Laws.

e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr