Κοινός τραπεζικός λογαριασμός: μικρά μυστικά

Του Χρήστου Ηλιόπουλου*

Δύσκολα μπορείς σήμερα να βρεις άνθρωπο που να μην έχει τραπεζικό λογαριασμό στο όνομά του. Είναι έτσι διαμορφωμένες οι συναλλαγές, αλλά και οι πιστωτικές κάρτες, που είναι σχεδόν αδύνατον να συμμετάσχεις στην οικονομική ζωή χωρίς τουλάχιστον έναν τραπεζικό λογαριασμό.

Ο πιο απλός λογαριασμός σε μία τράπεζα στην Ελλάδα είναι ο λογαριασμός ταμιευτηρίου, ο οποίος μπορεί να είναι ατομικός, δηλαδή να ανήκει σε ένα μόνο πρόσωπο, ή κοινός, δηλαδή οι δικαιούχοι του να είναι περισσότερα του ενός πρόσωπα.

Ο κοινός λογαριασμός στην Ελλάδα έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που πρέπει να τονισθούν, ώστε ο καταθέτης να γνωρίζει τα δικαιώματά του και την γενικώτερη λειτουργία ενός τέτοιου λογαριασμού. Στον κοινό λογαριασμό μπορεί να καταθέτουν διαφορετικά χρηματικά ποσά οι δικαιούχοι, αλλά και τρίτοι. Εν ολίγοις, στον κοινό λογαριασμό μπορεί να συνεισφέρουν με καταθέσεις χρημάτων οι δικαιούχοι του λογαριασμού, με διαφορετικά όμως ποσά ο καθένας τους. Κάποιος από τους δικαιούχους μπορεί να βάζει λίγα, ενώ ο άλλος δικαιούχος του κοινού λογαριασμού μπορεί να καταθέτει πολλά χρήματα.

Επί παραδείγματι, μπορεί δύο σύζυγοι να έχουν έναν κοινό λογαριασμό στο όνομα και των δύο, ώστε και οι δύο να μπορούν να κάνουν αναλήψεις, ο καθένας τους ξεχωριστά, χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά που ο ένας θα κάνει ανάληψη, να συναινεί και ο άλλος. Ο ένας σύζυγος μπορεί να καταθέτει τακτικά στον κοινό αυτό λογαριασμό μεγάλα χρηματικά ποσά, ενώ ο άλλος σύζυγος μπορεί να καταθέτει λίγα ή και καθόλου χρήματα.

Εάν οι σύζυγοι βρεθούν σε διάσταση ή χωρίσουν, τότε μπορεί να προκύψει σύγκρουση μεταξύ τους, εάν ο σύζυγος που δεν έβαζε καθόλου χρήματα αναλάβει όλο το ποσό από την τράπεζα, όπως έχει δικαίωμα. Ο άλλος σύζυγος, εκείνος δηλαδή που έβαζε το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων στον κοινό λογαριασμό, θα διαμαρτυρηθεί και θα αξιώσει το μερίδιό του. Τελικώς, ποιός από τους δύο δικαιούται τα χρήματα;

Μπορεί επίσης ένας κοινός τραπεζικός λογαριασμός να ανήκει σε δύο ονόματα, στην γιαγιά και στον εγγονό της. Η γιαγιά έχει μαζέψει χρήματα όλη την ζωή της και έχει βάλει και τον εγγονό της συνδικαιούχο, ώστε μετά τον θάνατό της τα χρήματα να περιέλθουν στον εγγονό της, όπως η ίδια επιθυμεί, χωρίς μάλιστα ο εγγονός της να πληρώσει φόρο κληρονομίας, αφού θα μπορεί να πάρει τα χρήματα ως συνδικαιούχος τους λογαριασμού και όχι ως κληρονόμος της γιαγιάς του.

Μετά τον θάνατο της γιαγιάς, οι κληρονόμοι της, δηλαδή τα παιδιά της, μπορεί να ζητήσουν από τον εγγονό τα χρήματα του λογαριασμού. Έχει υποχρέωση ο εγγονός να τους δώσει το κληρονομικό τους μερίδιο, ή είναι αυτός ο μόνος δικαιούχος των χρημάτων που ανέλαβε από τον κοινό λογαριασμό;

Βλέπουμε ότι ο κοινός λογαριασμός μπορεί να δημιουργήσει διχογνωμίες, όταν οι συνδικαιούχοι του λογαριασμού παύσουν να έχουν μεταξύ τους αγαθές σχέσεις, όπως συμβαίνει με το ζευγάρι που χωρίζει, ή όταν είς εκ των συνδικαιούχων αποβιώσει, όπως συμβαίνει στο παράδειγμα της γιαγιάς με τον εγγονό.

Πρέπει κατ’ αρχάς να σημειωθεί ότι εάν λογαριασμός είναι κοινός, δηλαδή λογαριασμός του Νόμου 5638/1932, τότε καθένας εκ των συνδικαιούχων μπορεί να κάνει αναλήψεις όποιου ποσού επιθυμεί, ακόμα και ολοκλήρου του ποσού της καταθέσεως. Η τράπεζα είναι υποχρεωμένη να του δώσει τα χρήματα, ανεξαρτήτως του εάν ο συνδικαιούχος αυτός έχει βάλει χρήματα στον κοινό λογαριασμό ή όχι.

Εάν ο άλλος συνδικαιούχος του κοινού λογαριασμού θεωρεί ότι κακώς ο πρώτος συνδικαιούχος έλαβε τα χρήματα, μπορεί να τον πάει στο δικαστήριο, ζητώντας το ποσό που δικαιούται από την μεταξύ τους σχέση.

Δηλαδή, δύο συνέταιροι έχουν το 50% έκαστος μίας επιχείρησης και έχουν συμφωνήσει ότι θα μοιράζονται ο καθένας τους από 50% των κερδών. Τα κέρδη της επιχείρησης τα καταθέτουν σε έναν κοινό λογαριασμό. Ξαφνικά, ο ένας αναλαμβάνει όλο το ποσό από τον κοινό λογαριασμό. Η τράπεζα δεν εξετάζει ποιός δικαιούται τι. Εφόσον ο συνέταιρος είναι συνδικαιούχος, είναι υποχρεωμένη αν του δώσει ακόμα και όλο το ποσό. Ο άλλος συνέταιρος, δεν μπορεί να στραφεί κατά της τραπέζης, παραπονούμενος γιατί η τράπεζα έδωσε όλο το ποσό στον συνεταίρο του. Μπορεί μόνο να ασκήσει αγωγή κατά του συνεταίρου του, αξιώνοντας το 50% των χρημάτων που ο τελευταίος πήρε από την τράπεζα, αφού η μεταξύ τους συμφωνία ήταν για 50% συμμετοχή στα κέρδη δι’ έκαστον.

Στο παράδειγμα με την γιαγιά και τον εγγονό, εάν ο εγγονός αναλάβει μετά τον θάνατο της γιαγιάς, όλο το ποσό, οι κληρονόμοι της γιαγιάς μπορούν να τον ενάγουν στα δικαστήρια ζητώντας του τα χρήματα που είχε βάλει η γιαγιά στον λογαριασμό.

Εάν όμως στον κοινό λογαριασμό έχει μπεί και όρος του άρθρου 2 του Νόμου 5638/1932, τότε τα πράγμα αλλάζουν. Ο όρος του άρθρου 2 σημαίνει ότι σε περίπτωση θανάτου ενός εκ των συνδικαιούχων του κοινού λογαριασμού, τα χρήματα περιέρχονται στους υπολοίπους επιζώντες συνδικαιούχους και όχι στους κληρονόμους.

Έτσι, εάν η γιαγιά δεν είχε ανοίξει απλώς έναν κοινό λογαριασμό με τον εγγονό της, αλλά είχε προσθέσει και τον όρο του άρθρου 2, τότε τα χρήματα μετά τον θάνατο της γιαγιάς, πηγαίνουν στον συνδικαιούχο του λογαριασμού εγγονό της και οι κληρονόμοι της γιαγιάς δεν δικαιούνται τίποτα από τα χρήματα του κοινού λογαριασμού.

*Ο Χρήστος Ηλιόπουλος είναι

Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω,

Master of Laws.

e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr